Narzut a marża na części: jak wycenić części w warsztacie
Narzut a marża na częściach zamiennych: różnica na jednym przykładzie, tabela przeliczeń, błąd, który kosztuje, zaokrąglanie i zmiana cen zakupu.
Fatih Bilgiç · · 6 min czytania
„Dokładam do części trzydzieści procent” i „zarabiam na częściach trzydzieści procent” brzmią jak to samo zdanie. To nie to samo, a różnica to pieniądze, które wielu warsztatom wydają się zarobione, a nigdy nie trafiają na konto. Pierwsze zdanie opisuje narzut, drugie marżę. Ten poradnik wyjaśnia różnicę na jednej części i dwóch liczbach, daje małą tabelę przeliczeń i pokazuje, jak ustawiać ceny części zamiennych, żeby procent w Twojej głowie zgadzał się z tym w raportach. Podane liczby to przykłady do rachunków, a nie zalecenia: właściwy procent zależy od Twoich kosztów i rynku.
Narzut i marża: dwa sposoby opisania tego samego zysku
Obie liczby wychodzą z tego samego zysku: cena sprzedaży minus cena zakupu. Dzielą go jednak przez co innego.
- Narzut to zysk jako procent ceny zakupu. Odpowiada na pytanie: „Ile dodaję do tego, co zapłaciłem?”
- Marża to zysk jako procent ceny sprzedaży. Odpowiada na pytanie: „Ile z tego, co płaci klient, zostaje u mnie?”
Narzut patrzy od strony zakupu, marża od strony sprzedaży. Ponieważ cena sprzedaży jest zawsze wyższa niż cena zakupu, dla tej samej części marża jest zawsze mniejszą liczbą. W dalszej części tekstu oba słowa mają zawsze takie znaczenie i nie zamieniamy ich miejscami.
Jedna część, dwie liczby
Kupujesz część za 100 i sprzedajesz za 130, obie kwoty bez VAT. Zysk wynosi 30.
- Narzut: 30 ÷ 100 = 30 procent.
- Marża: 30 ÷ 130 = 23,08 procent.
Ta sama część, ten sam zysk i dwie poprawne odpowiedzi. Wzory na przejście między nimi:
- Marża = narzut ÷ (100 + narzut) × 100
- Narzut = marża ÷ (100 − marża) × 100
| Narzut na cenę zakupu | Cena sprzedaży przy cenie zakupu 100 | Marża od ceny sprzedaży |
|---|---|---|
| 20% | 120 | 16,67% |
| 25% | 125 | 20% |
| 30% | 130 | 23,08% |
| 50% | 150 | 33,33% |
| 100% | 200 | 50% |
Pomyłka, która kosztuje
Kłopot zaczyna się, gdy cel ustawia się jako marżę, a cenę liczy się jako narzut. Załóżmy, że wyliczyłeś, iż części muszą zostawiać 30 procent ceny sprzedaży na pokrycie Twoich kosztów. Przy ladzie ktoś bierze cenę zakupu 100 i dolicza 30 procent: wychodzi 130.
Żeby zostawało 30 procent ceny sprzedaży, część trzeba sprzedać za 100 ÷ (1 − 0,30) = 142,86. Narzut dający marżę 30 procent to 42,86 procent, a nie 30. Na jednej części różnica wynosi 12,86. W skali rocznych zakupów części to różnica między planem a stanem konta.
Ta sama pułapka dotyczy rabatów. Rabat 10 procent na części wycenionej na 130 zabiera z ceny 13, a te 13 w całości schodzi z 30 zysku. Rabat brzmiał jak jedna dziesiąta, a kosztował ponad dwie piąte tego, co zarabiasz na tej części.
Którego używać?
Używaj obu, każdego do swojego zadania, i nigdy nie pomijaj słowa, które mówi, o jaki procent chodzi:
- Narzut do ustalania cen. Cenę zakupu znasz w chwili dostawy, więc naturalnie mnożysz ją, żeby dostać cenę sprzedaży.
- Marża do czytania wyników. Raporty zaczynają od sprzedaży. Pytanie „jaka część przychodu z części to zysk?” jest pytaniem o marżę.
Jeśli ustalasz też stawkę za roboczogodzinę, obowiązuje ta sama logika. Nasz poradnik o tym, jak ustalić stawkę roboczogodziny w warsztacie, używa wzoru na marżę, żeby doliczyć zysk do stawki na progu rentowności.
Jeden narzut nie pasuje do każdej części
Jeden procent dla całej półki łatwo zapamiętać, ale na obu końcach jest błędny. Bezpiecznik kupiony za grosze nie udźwignie przy 30 procentach swojej części kosztów zamawiania, przechowywania i obsługi, a turbosprężarka z tymi samymi 30 procentami może wylądować powyżej ceny, jaką klient znajdzie gdzie indziej w minutę. Dlatego większość warsztatów pracuje z kilkoma regułami zamiast z jedną liczbą:
- Według przedziału ceny zakupu: wyższy narzut na tanich częściach, niższy na drogich.
- Według kategorii: szybko schodzące części serwisowe, jak filtry i pióra wycieraczek, osobno od wolno rotujących, gabarytowych części.
- Według marki: gdy warunki dostawcy albo konkurencja są inne.
- Według wyjątków: kilka produktów z własnym procentem, bo dobrze je znasz.
W Baktam procent zysku jest narzutem na cenę zakupu: cena sprzedaży = cena zakupu × (1 + procent zysku ÷ 100). Możesz ustawić domyślny procent dla firmy, reguły według marki, kategorii i przedziału ceny zakupu oraz osobny procent dla pojedynczego produktu. Dla każdego produktu wygrywa ustawienie najbardziej szczegółowe: najpierw własny procent produktu, potem pierwsza pasująca reguła, na końcu wartość domyślna. Na karcie produktu cena zakupu, procent zysku i cena sprzedaży są ze sobą powiązane, więc wpisanie jednej wartości pokazuje pozostałe.
Zaokrąglanie i VAT
Wyliczone ceny rzadko wyglądają ładnie: 100 × 1,4286 to 142,86, a nikt nie chce takiej kwoty w kosztorysie. Zaokrąglaj w stały sposób, żeby dwie osoby przy ladzie podały tę samą cenę. Częste wybory to najbliższa liczba całkowita, najbliższa wielokrotność 5 lub 10 albo ceny kończące się na 9. W Baktam wybierasz jeden z tych sposobów raz i jest stosowany do każdej wyliczonej ceny; możesz też zostawić ceny bez zaokrąglania.
Rachunek rób bez VAT. Cena zakupu to kwota netto, którą zapłaciłeś, i to do niej stosujesz narzut. Jeśli klientom pokazujesz ceny brutto, zaokrąglenie powinno dotyczyć kwoty, którą widzą, czyli po doliczeniu VAT. Stawki podatku i zasady wystawiania dokumentów omów ze swoją księgową lub biurem rachunkowym.
Gdy dostawca zmienia ceny
Narzut chroni Cię tylko wtedy, gdy cena zakupu, na której się opiera, jest aktualna. Kiedy dostawca podnosi ceny, a Twoje ceny sprzedaży zostają bez zmian, narzut kurczy się, choć nikt tak nie zdecydował. Zapobiegają temu dwa nawyki:
- Aktualizuj ceny zakupu przy przyjęciu dostawy, a nie pod koniec roku.
- Zmieniaj ceny hurtowo, nie część po części. Zaznacz kategorię, markę albo całą listę, obejrzyj podgląd starych i nowych cen, potem zastosuj.
Hurtowa zmiana cen w Baktam działa właśnie tak: najpierw podgląd, potem zastosowanie, a gdy wynik nie jest taki, jak chciałeś, cofnięcie. Możesz zastosować swoje reguły, ustawić jeden stały procent albo podnieść obecne ceny sprzedaży o wybrany procent. Dla produktów, przy których to włączysz, cena sprzedaży jest przeliczana automatycznie po zmianie ceny zakupu; domyślnie ta opcja jest wyłączona, więc ceny nigdy nie zmieniają się po cichu. Ceny zakupu i procenty zysku widzi tylko właściciel i kierownicy, a nie mechanicy ani pracownicy recepcji. O częściach, dostawach i stanach magazynowych przeczytasz na stronie o magazynie części i w naszym poradniku o magazynie części w warsztacie.
Najczęstsze błędy
- Mówienie „procent” bez dodania, od czego. Ustal w warsztacie, że ceny ustawiasz narzutem na cenę zakupu, a wyniki czytasz jako marżę od ceny sprzedaży.
- Liczenie od ceny brutto. VAT nie jest Twój, więc zostaw go poza ceną zakupu i ceną sprzedaży.
- Zapominanie o transporcie i drobnych kosztach. Jeśli dostawa jest płatna osobno, należy do ceny zakupu części.
- Stare ceny zakupu w systemie. Narzut od ubiegłorocznej ceny zakupu to rabat względem dzisiejszej.
- Rabaty udzielane w myśleniu narzutem. Sprawdź, co rabat robi z zyskiem, a nie z ceną.
Ceny, magazyn i zlecenia naprawy powinny być razem: część, którą wyceniasz, to ta sama część, która trafia do zlecenia. Jak to się łączy, pokazuje strona program do warsztatu samochodowego.