Avtoservis gəlir-xərc uçotu: gəlir, xərc və borclar

Avtoservisdə gəlir, xərc və debitor borclarını necə qeyd etmək olar: nəyi yazmaq, işdən daxilolma ilə digər gəlir, həftəlik bank yoxlaması və telefon.

Fatih Bilgiç · · 6 dəq oxu

Kiçik avtoservisdə sifarişsiz çoxlu pul dövr edir: beş dəqiqəlik təmir, dəyişdirilən lampa, əlavə edilən yağ; digər tərəfdən nahar, kirayə, yanacaq və ehtiyat hissəsi satıcısına ödəniş. Bunlar yazılmasa, “bu gün nə qədər qazandıq?” sualının cavabı təxmin olur. Bu bələdçi gəlir, xərc və alınacaq məbləğləri sadə qaydada necə izləməyi göstərir: nəyi yazmaq, işdən daxilolmanı digər pullardan necə ayırmaq və axşam hesabını pozan səhvlər hansılardır. Üsul kağızda da, telefonda da eynidir.

Niyə gəlir və xərci izləmək lazımdır

Gəlir-xərc qeydi pulun daxil olması və çıxması ilə bağlı tarix sırası ilə yazılan siyahıdır. Hər sətir nə vaxt, nə qədər, nə üçün və necə ödənildiyini göstərir: kartla və ya bank köçürməsi ilə. Məqsəd mühasibat uçotu aparmaq deyil, pulun hara getdiyini görməkdir. Avtoservis üçün bunun üç faydası var:

  • Xərcləri görünən edir. Nahar, çay, yanacaq və kiçik ehtiyat hissəsi alışları tək-tək azdır, amma ayın sonunda ciddi məbləğə çevrilir.
  • Sızmaları göstərir. Ödənilib, amma heç yerdə yazılmayan məbləğ yalnız yazılı qeydlə müqayisə edəndə üzə çıxır.
  • Mənfəəti ölçür. Gedən pulu gələn puldan çıxanda avtoservisin həqiqətən nə qazandığını görürsünüz.

Vacib qeyd: bu, biznesinizin daxili icmalıdır. Qanunla tutmalı olduğunuz mühasibat və vergi qeydlərini əvəz etmir; onlar üçün nə lazım olduğunu mühasibinizdən soruşun.

Bir məqamı da aydın deyək. Azərbaycanda onlayn NKA vasitəsilə aparılmalı olan satışlar var və onlar həmin sistemdə qeyd olunur. Baktam onlayn NKA deyil və onu əvəz etmir; ona görə bu bazarda piştaxta satışı və pulun əldən-ələ ödənilməsi söndürülüb, kart, bank köçürməsi və müştəri hesabı isə işləyir. Elektron qaimə də e-taxes.gov.az portalında verilir, Baktam ora qoşulmayıb.

Hər qeyddə nəyi yazmaq lazımdır

Yaxşı qeyd qısa, amma tamdır. Hər pul hərəkəti üçün bu qədər kifayətdir:

SahəNümunə
TarixPulun hərəkət etdiyi gün; gün daxilində qeydlərin ardıcıllığı yetərlidir.
İstiqamətGəlir, yoxsa xərc?
MəbləğDəqiq rəqəm, yuvarlaqlaşdırmadan: məsələn, 120,00 AZN.
Nə üçünQısa təsvir: “sükan ucluğu”, “ehtiyat hissəsi alışı”, “kirayə”, “nahar”.
Ödəniş üsuluKart və ya bank köçürməsi. Pul bankdadır, ona görə üsulu ayrıca göstərin.
Qeydİstəyə bağlı: dövlət nömrə nişanı, pulun kimə getdiyi, sənəd nömrəsi.

Hər dəfə eyni sözlərdən istifadə etmək işi asanlaşdırır. Bu gün “nahar”, sabah “yemək”, o biri gün “kafe” yazsanız, ay sonunda yeməyə nə qədər getdiyini toplamaq əziyyətə çevrilir. Ən çox işlətdiyiniz qısa siyahını əvvəlcədən müəyyən edin: işçilik haqqı, ehtiyat hissəsi satışı, yağ dəyişimi, ehtiyat hissəsi alışı, kirayə, nahar, yanacaq, kommunal ödənişlər, avans.

İşdən daxilolmanı digər gəlirdən ayırın

Hesaba düşən hər manat mənfəət deyil. Ortaq biznesə pul qoyursa, qohumdan borc alırsınızsa, bu pul daxil olur, amma iş görməklə qazanılmayıb. Onu iş haqqı ilə eyni sətirlərdə yazsanız, dövriyyə olduğundan böyük görünür və yanlış qərarlar verilir.

Praktik həll: hər daxilolmaya iki tipdən birini verin:

  • İşdən daxilolma: gördüyünüz təmirin, satdığınız ehtiyat hissəsinin və ya göstərdiyiniz xidmətin haqqı. Dövriyyəyə və mənfəətə daxildir.
  • Digər gəlir: ortağın kapitalı, borc və iş nəticəsində gəlməyən digər pul. Qeyd olunur, amma mənfəət deyil.

Gedən pulda da eyni məntiq işləyir. Ehtiyat hissəsi satıcısına ödəniş, kirayə və əmək haqqı real xərcdir; öz hesablarınız arasında köçürmə isə xərc deyil, sadəcə pulun bir yerdən o birinə keçməsidir.

Sürətli qeyd, yoxsa iş sifarişi?

Sürətli qeyd tezdir, amma hər iş üçün uyğun deyil. Hansını nə vaxt işlətməyi bilmək iki qeydin qarışmasının qarşısını alır:

  • Sürətli qeyd kifayətdir: yerində ödənilən kiçik işlər üçün, müştərinin hesabına heç nə yazılmadıqda və ehtiyat hissəsi ilə işçiliyi ayrıca izləməyə ehtiyac olmadıqda, həmçinin avtoservisin öz xərcləri üçün.
  • İş sifarişi lazımdır: maşın servisdə qaldıqda, ehtiyat hissələri anbardan çıxdıqda, müştəri sonra ödəyəcəksə, sənəd lazımdırsa və ya iş maşının tarixçəsində görünməlidirsə. Bu tərəfi iş sifarişi necə yazılır bələdçisində ətraflı izah etmişik.

Qayda sadədir: eyni pul iki dəfə yazılmamalıdır. Sifarişdə artıq qeyd olunmuş ödənişi sürətli qeydə də iş haqqı kimi yazsanız, gəliriniz iki dəfə böyük görünər. Unutmayın ki, sürətli qeyd müştəriyə verilən sənəd deyil və müştərinin hesabına heç nə yazmır.

Alınacaq məbləğləri və borcları izləyin

Avtoservisin pulunun xeyli hissəsi müştəri hesablarında dayanır. Müştəri məbləğin yalnız bir hissəsini ödəyirsə, qalan hissəni müştəri hesabında açıq qalıq kimi saxlayın. Sonrakı ödənişlər oradan çıxılır. Hissə-hissə ödəniş üçün ödəniş tarixini qeyd edin, onda vaxtı çatan borclar bir baxışda görünür.

Nümunə: Aysel hesabın bir hissəsini kartla ödəyir, qalanını axşam bank köçürməsi ilə göndərəcəyini deyir. Elvin qalığı onun müştəri hesabına yazır və sifariş çapını verir; aşağıda IBAN və “Sifariş #2417 · 10-AB-482” kimi təyinat var. Köçürmə gələndə təyinatdan hansı işə aid olduğu dərhal bəlli olur və qalıq sıfıra enir.

Baktam-da IBAN-ı bir dəfə daxil edirsiniz; ödənilməli məbləğ olduğu müddətdə o, sifariş çapında görünür. Bu çap məlumat xarakteri daşıyır, vergi sənədi deyil. WhatsApp və ya Telegram hesabı qoşulubsa, açıq qalığı olan müştərilərə nəzakətli ödəniş xatırlatması göndərilə bilər. Ödənişlər, borcluların siyahısı və vaxtı keçmiş borclar haqqında ətraflı məlumatı ödənişlər və debitor borcları səhifəsində tapa bilərsiniz.

Həftəlik bank yoxlaması

Qeyd yalnız yoxlananda işləyir. Kart və köçürmə pulu bankdadır, ona görə ən yaxşı vərdiş həftədə bir dəfə qısa müqayisədir:

  1. Bank çıxarışını açın: həftə ərzində gələn və gedən kart və köçürmə əməliyyatlarını götürün.
  2. Qeydlərinizlə müqayisə edin: eyni məbləğin hər iki tərəfdə olub-olmadığına baxın.
  3. Fərqi dürüst yazın: uyğun gəlməyən məbləği gizlətməyin, ayrıca sətir kimi qeyd edin və səbəbini yazın. Çox vaxt bu, yazılmayan xərc, unudulmuş qeyd və ya hələ gəlib çatmamış köçürmə olur.

Gün sonu xülasəsi də kömək edir: orada günün işləri, satışları, ödəniş üsulları üzrə daxilolmalar və xərclər bir yerdə görünür; onu çap edə və ya Excel-ə ixrac edə bilərsiniz. Bu, daxili hesabatdır və vergi sənədini əvəz etmir. Həftəlik yoxlama ilə fərqin səbəbini tapmaq asandır; ayda bir dəfə baxsanız, çox şey yaddan çıxır.

Gəlir və xərc telefonunuzda

Kağız dəftərin ən böyük problemi odur ki, o, piştaxtanın üstündə qalır. Usta ödənişi qaldırıcının yanında alır, sonra yazmaq istəyir və unudur. Telefondakı qeyd az itirir, çünki telefon həmişə cibinizdədir.

Baktam tətbiqində ilk ekranda “Gəlir” və ya “Xərc” düyməsinə toxunursunuz. Müştəri və ya maşın açmadan məbləği tək ekranda yazırsınız, “Nə üçün?” bölməsindən hazır seçim edirsiniz, ödəniş üsulunu (kart və ya bank köçürməsi) göstərirsiniz, istəsəniz dövlət nömrə nişanını qeyd edirsiniz. Mikrofona toxunub “sükan ucluğu 120” da deyə bilərsiniz: telefonun öz səs tanıma funksiyası mətni yazır, sadə qaydalar rəqəmi məbləğə yerləşdirir, qalanı təsvir kimi saxlayır. Süni intellekt işlədilmir, yadda saxlamazdan əvvəl hər şeyi özünüz yoxlayırsınız. Gəlir üçün “İşdən daxilolma” və ya “Digər gəlir” seçirsiniz; yalnız işdən daxilolma dövriyyəyə və təxmini mənfəətə daxil olur. Bu günün gəliri, xərci və fərqi ekranın yuxarısında qalır. Ətraflı məlumat üçün gəlir və xərc proqramı səhifəsinə baxın.

Ən çox rast gəlinən səhvlər

  • “Axşam yazaram.” Axşam yadda qalmayan hər kiçik hərəkət sonradan fərq kimi çıxır. Pulu aldığınız və ya verdiyiniz anda yazın.
  • Cibdən ödənilən pulu yazmamaq. Usta ehtiyat hissəsi satıcısına öz cibindən ödəyibsə, bu da avtoservisin xərcidir; yazmasanız, mənfəət olduğundan yüksək görünür.
  • Ödəniş üsulunu göstərməmək. Kart və köçürmə ilə gələn pulu bank çıxarışı ilə yoxlamaq üçün üsul qeyddə olmalıdır.
  • Kapitalı gəlir saymaq. Ortaqdan və ya borcdan gələn pul işdən daxilolma deyil; ona ayrıca tip verin.
  • Eyni pulu iki dəfə yazmaq. Sifarişdə qeyd olunan ödənişi sürətli qeydə də gəlir kimi əlavə etmək dövriyyəni şişirdir.

Kağız dəftərdən proqrama keçməyi düşünürsünüzsə, avtoservis proqramı səhifəsində iş sifarişi, anbar, xatırlatma və ödənişlərin necə birgə işlədiyini görə bilərsiniz.